English & other languages: click here!

Spreuken 5 - Pas op voor overspel !

Spreuken 5 is een indringend en waarschuwend hoofdstuk dat volledig in het teken staat van huwelijkse trouw en de gevaren van overspel. De schrijver (Salomo) spreekt als een vader tot zijn zoon, soms 'zonen', en gebruikt poëtische, maar tegelijkertijd zeer directe en beeldende taal.

Spreuken 5 kiest niet voor een puur negatieve of preutse benadering van seksualiteit. Het stelt juist dat intimiteit iets prachtigs en waardevols is, maar dat het beschermd moet worden binnen de veilige grenzen van het huwelijk. Ontrouw belooft in het begin zoetheid, maar brengt uiteindelijk totale verwoesting op financieel, sociaal, lichamelijk en geestelijk vlak. God ziet alle dingen en geeft Zijn oordeel over hen die Zijn geboden overtreden.

Salomo spoort aan tot een zuiver huwelijksleven, waar echte vreugde in te vinden is. Het is een beeld van de relatie tussen Christus en Zijn bruid: de gemeente.  
Spreuken 5 leert ons dat echte wijsheid zich uit in seksuele zuiverheid en huwelijkstrouw. Het hoofdstuk toont zowel de vernietigende macht van zonde als de zegenende kracht van gehoorzaamheid aan Gods geboden. De boodschap is tijdloos: Gods wegen leiden tot leven en vreugde, terwijl de weg van de zonde naar verderf leidt. We zien dit zowel in individuele relaties als in wereldomvattende verleiding.

A. Waarschuwing tegen overspel

  1. (1-2) De oproep om aandacht.

Spreuken 5:1-2
1. Mijn zoon, sla acht op mijn wijsheid, neig je oor tot mijn inzicht,
2. zodat je bedachtzaamheid in acht neemt, en je lippen kennis bewaren.

Mijn zoon, sla acht op mijn wijsheid....... Vader en koning Salomo laat geen gelegenheid onbenut om zijn zoon op het hart te drukken, dat hij, wat hij te horen krijgt, serieus moet overdenken en aannemen.  Dat zit ook opgesloten in "het oor neigen". Je keert als het ware je oor richting de spreker om de betekenis ervan goed te begrijpen. Ook vers 2 is weer een andere manier om dit te benadrukken. Het is een gebruikelijke manier in de Bijbel door een belangrijke mededeling tweemaal op verschillende manieren te zeggen. Dat benadrukt ook voor de lezer van onze tijd om deze wijsheid en terughoudendheid als het over intieme zaken gaat, ter harte te nemen. "Mijn wijsheid" is hier de wijsheid van een vader als leraar.

  1. (3) De aantrekkingskracht van de verdorven vrouw.

Spreuken 5:3 Want de lippen van een vreemde vrouw druipen van honingzeem, haar gehemelte is gladder dan olie,

De lippen van een vreemde vrouw........ het gaat hier om een vrouw die een man wil verleiden tot seksuele handelingen. Een vreemde vrouw is iemand die niet jouw vrouw is. Dus in feite een hoer. Dat begint met de lippen. Wat ze zegt klinkt zo lief........ houd dat voor ogen, het is vleierij en wees terughoudend! Ze druipen van honingzeem...... honingzeem was in die tijd een fel begeerde lekkernij. Deze vrouw weet wel wat mannen begeren en ze wakkert dat aan met haar lippen. Haar gehemelte is gladder dan olie...... het 'gladde' van de olie duidt al op een slinkse manier om haar slachtoffer over te halen.

Het gaat hier voornamelijk over een "andere vrouw" dan de echtgenote van een man. Iemand die inbreuk op het huwelijk maakt. Maar ook in de jeugdtijd kunnen er jonge meisjes zijn bij wie seks een uitdaging is en die nog niet nadenken over liefde en trouw. Hoeveel jongeren zijn er niet die in hun jeugd intieme omgang hebben begeerd en toegelaten, wat God voor het huwelijk heeft bestemd. 

Dit betekent niet dat verleiding een eigenschap is die alleen bij vrouwen en meisjes voorkomt. Deze vader heeft een gesprek met zijn zoon voor wie zulke vrouwen een gevaar kunnen zijn. In andere omstandigheden had Salomo kunnen waarschuwen tegen een verdorven man. De principes van verleiding waarvoor hij waarschuwde, zijn net zo goed van toepassing op mannen als op vrouwen. Ook onder hen zijn playboys of  vrouwenversierders en door seks geobsedeerde jongeren. 

3. Pas op voor de wereldomvattende vreemde vrouw met zoete religieuze lippentaal, maar glad als een aal

Zoals we de man-vrouw verbinding in het huwelijk geestelijk zien als een beeld van Christus en zijn bruid, kunnen we de hoer (de verdorven vrouw) geestelijk zien als de tegenhanger, de hoer op het beest (antichrist) zoals Openbaring 17 haar beschrijft. Ook deze hoer lijkt plezier te bieden, maar voert haar slachtoffers naar de ondergang. Ze beeldt de valse kerk uit die wel zwaait met mooie teksten uit het Nieuwe testament, maar het oordeel op de zonde niet predikt, die geen bekering vraagt. Het oude testament en Gods geboden laat ze links liggen. De Bijbel gaat steeds minder open. Om opstanding uit de dood lacht ze stiekem als iemand daarover begint. Ze is de schutspatroon voor de LHBT propagandisten en abortusklinieken. Dit is satanische religie en het tegenovergestelde van wedergeboorte zoals Yeshua dat predikte. O ja, ze zegt dat je lief moet zijn. Maar lief zijn voor haar betekent "eeuwige dood": de hel. Pas op voor die geestelijke misleiding die over deze wereld gaat, gesymboliseerd door de hoer op het beest (het beest is de politiek en alle regeringsvormen die geen rekening houden met God en Zijn Woord). Deze wrede, egoïstische, kwaad begerende hoer is het tegenbeeld van de zuivere bruid van Christus! Lees Gods Woord en bidt om onderscheid en bescherming.     

1 Korinthe 6:15-20
15. Weet u niet dat uw lichamen leden zijn van Christus? Zal ik dan de leden van Christus nemen en die maken tot leden van een hoer? Volstrekt niet!
16. Of weet u niet dat wie zich met een hoer verenigt, één lichaam met haar is? Want die twee, zegt Hij, zullen tot één vlees zijn.
17. Wie zich echter met de Heere verenigt, is één geest met Hem.
18. Vlucht weg van de hoererij. Elke zonde die een mens doet, is buiten het lichaam, maar wie hoererij bedrijft, zondigt tegen zijn eigen lichaam.
19. Of weet u niet, dat uw lichaam een tempel is van de Heilige Geest, Die in u is en Die u van God hebt ontvangen, en dat u niet van uzelf bent?
20. U bent immers duur gekocht. Verheerlijk daarom God in uw lichaam en in uw geest, die van God zijn.

4. (4-7) Het gevaar van de verdorven vrouw.

Spreuken 5:4-7
4. maar het laatste van haar is bitter als alsem, scherp als een tweesnijdend zwaard.
5. Haar voeten dalen af naar de dood, haar voetstappen sturen aan op het graf;
6. opdat je het pad ten leven niet zou inslaan, zwalken haar sporen zonder dat je het beseft.
7. Nu dan, kinderen, luister naar mij en wijk niet af van de woorden van mijn mond.

maar het laatste van haar is bitter als alsem........ de honingzeem is heerlijk zoet, maar na verloop van tijd wordt het bitter als alsem (Deut. 29:18; Jer. 9:15; Amos 5:7).  De aantrekkingskracht van de verdorven vrouw verandert in bittere afkeer. Het wordt duidelijk dat haar verleidingstechniek niet uit liefde voortkomt.  Ze heeft het huwelijk van haar slachtoffer in grote nood gebracht. Hoewel een koning in die tijd zo'n extra vrouw wel in zijn harem kon opnemen. Maar door zijn veelheid aan vrouwen is het ook misgegaan bij Salomo. Toch had hij voldoende wijsheid meegekregen, daar lag het niet aan. Hoe zwak is een mens als het om deze zaken gaat. Een zwakheid waarvan satan steeds weer misbruik maakt. 

scherp als een tweesnijdend zwaard........ het symboliseert de pijnlijke, vernietigende gevolgen van de verleiding door een 'vreemde' of overspelige vrouw. Het haalt families, kinderen en bezittingen uit elkaar. Het hele gezin lijdt, op financieel en sociaal vlak, schade door vaders omgang met een dergelijke vrouw.

Haar voeten dalen af naar de dood, haar voetstappen sturen aan op het graf....... als men gaat beseffen wat een verdriet, zorgen en pijn dit aantrekkelijke avontuur met zich heeft meegebracht, kan dit de oorzaak zijn dat men het leven niet meer de moeite waard vindt. Dat men verlangt naar de dood. Het heeft ook geestelijke dood meegebracht, tenzij men, zoals David in Psalm 51, zijn zonde met berouw voor Gods troon brengt. 

opdat je het pad ten leven niet zou inslaan, zwalken haar sporen zonder dat je het beseft......... uiteindelijk is dit satans bedoeling achter dit alles. Een vrouw die verleidt moet zwalkende sporen hebben. Wie op de smalle weg gaat heeft geen ruimte om te zwalken. Dat kan alleen op de brede weg. Zo'n vrouw bouwt haar leven op egoïstische gevoelens en eigenliefde. Maar niet op geloof, standvastigheid en werkelijke liefde. Ze gaat zelf ten onder - als ze zich niet bekeert - en neemt een ander mee in de ondergang, die dat niet direct beseft. Een levensgevoel dat op jezelf gericht is, vernietigt alles. Zelfs de mensen van wie je het meeste houdt.  Je kunt zo'n vrouw vergelijken met een dief die inbreekt in een anders huis en alles van waarde meeneemt. 

Nu dan, kinderen, luister naar mij en wijk niet af van de woorden van mijn mond....... Opnieuw roept Salomo zijn kinderen op om zijn woorden ter harte te nemen. Die oproep geldt ook onze generatie.

5. (8-14) De ondergang die overspel met zich meebrengt.

Spreuken 5:8-14
8. Houd je weg ver bij haar vandaan en kom niet in de nabijheid van de deur van haar huis,
9. opdat je je waardigheid niet aan anderen geeft en je jaren aan een meedogenloze,
10. opdat vreemden zich niet verzadigen met jouw kracht, en je zwoegen ten goede komt aan het huis van een onbekende,
11. zodat je uiteindelijk kermt, als het gedaan is met je vlees en je lichaam,
12. en je zegt: Hoe heb ik vermaning kunnen haten, en heeft mijn hart bestraffing kunnen verwerpen,
13. en heb ik niet geluisterd naar de stem van mijn leraren, mijn oren niet geneigd tot mijn leermeesters!
14. In bijna alle kwaad heb ik verkeerd, in het midden van de gemeente en de gemeenschap!

 8. Blijf ver bij haar vandaan, kom niet in de buurt van haar huisdeur......... afstand houden!

 8. geef je waardigheid niet aan een ander, en je jaren aan een meedogenloze..... speel niet met je eer en aanzien, verlies geen levensjaren aan een bloedzuiger (Spreuken 30:15). 

9. opdat vreemden zich niet verzadigen met jouw kracht........ Laat hen niet leven van waar jij hard voor hebt gewerkt......... 

10 en je zwoegen voor  het huis van een onbekende…… Jaag je zuurverdiende geld er niet door bij vreemde vrouwen.

11. zodat je uiteindelijk kermt, als het gedaan is met je vlees en je lichaam........ Wanneer er uiteindelijk niets meer van je over is.

12. hoe heeft mijn hart bestraffing kunnen verwerpen...... "Waarom heb ik wijze raad in de wind geslagen?"

12. Hoe heb ik vermaning kunnen haten......... "Waarom heb ik waarschuwingen naast me neergelegd?"

13. waarom niet geluisterd naar mijn leraren....... "Waarom heb ik niet geluisterd naar wijze lessen? Ik sloot mijn ogen voor hun woorden”

14.  In bijna alle kwaad heb ik verkeerd...... “Hoe ben ik hier ooit terechtgekomen? Hoe kon ik zo dom zijn?" 

14. in het midden van de gemeente en de gemeenschap........”Ik dacht in het geheim plezier te kunnen beleven. Nu ga ik voor het oog van ieder die het ziet ten gronde”. 

B. Vind voldoening in je huwelijk

5. (15-19) Gods voorziening in het huwelijk.

Spreuken 5:15-19
15. Drink water uit je eigen bak,
stromend water uit je eigen put.
16. Laten je bronnen zich naar buiten toe verspreiden,
de waterbeken op de pleinen.
17. Laten ze van jou alleen zijn
en van geen vreemde met jou.
18. Moge je levensbron gezegend zijn
en verblijd je over de vrouw van je jeugd:
19. een zeer lieflijke hinde, een bevallig steengeitje.
Laten haar borsten jou te allen tijde dronken maken,
dool voortdurend rond in haar liefde.

 Verblijd je over de vrouw van je jeugd !

15. Drink water uit je eigen bak....... maak gebruik van wat jou toebehoort, van wat God heeft samengevoegd! „‘Water’ in Spreuken 5:12 staat  symbool voor het lessen van de seksuele dorst.
stromend water uit je eigen put...... stromend water, levend water.... uitbeeldend de overgave aan Christus en de éénheid in Hem.
16. Laten je bronnen zich naar buiten toe verspreiden........een heldere fontein die leven geeft.
de waterbeken op de pleinen......... De pleinen van de stad zullen vol worden met spelende jongens en meisjes (Zacharia 8:5).                                17. Laten ze van jou alleen zijn........ De beslotenheid van de echtelijke liefde wordt onderstreept door de woorden ‘van jou alleen’.
en van geen vreemde met jou.... elk verlangen naar een andere dan de eigen echtgenoot is zonde, en dat geldt wederzijds (Mattheüs 5:48). 
18. Moge je levensbron gezegend zijn........ vader Salomo denkt al aan de toekomst van zijn zoon met een gezegende vrouw als levensbron.

en verblijd je over de vrouw van je jeugd:...... blijf je verblijden over de vrouw van je jeugd, ook bij het ouder worden.
19. een zeer lieflijke hinde, een bevallig steengeitje....... zo kijkt de man in zijn jonge jaren naar een mooi meisje, bij het ouder worden spelen andere kwaliteiten een rol.
Laten haar borsten jou te allen tijde dronken maken...... die zijn anders bestemd voor de kinderen, maar de vaders spelen ermee..... (grapje). Lichamelijk van elkaar genieten met respect en liefde is in Gods ogen volledig geaccepteerd. Dool voortdurend rond in haar liefde..... ! Geniet van elkaar. God schiep de lichaamsbouw op elkaar afgestemd.

Dool voortdurend rond in haar liefde.........Als een echtpaar Gods weg wil gaan in het leven zal Hij dit ook in het echtpaar uitwerken. Als we blijven in het beeld van Christus en de gemeente dan weten we dat Christus zich in Zijn gemeente verblijdt en daarin trouw blijft.  Het  roept de gemeente tegelijkertijd op de liefdesvlam voor haar HEER en Heiland brandende te houden. In zowel het Bijbelse beeld als in de aardse huwelijksrelatie kan het heel goed voorkomen dat men de eerste liefde verzaakt (Openbaring 2:4). In beide gevallen betreft het hier de schending van een verbond.  Het is dan ook in beide gevallen hard nodig en ook mogelijk om dit te herstellen.

Laat het huwelijk bij allen in ere zijn en het huwelijksbed onbevlekt Hebr.13:4 , maar deze tekst voegt daaraan toe:  "ontuchtplegers en overspelers zal God oordelen". 

De wereld, het vlees, geïnspireerd door de duivel, slaagt er meesterlijk in de mensheid de leugen te verkopen dat seks, dat uitsluitend op genot gericht is, belangrijker is dan wat God belooft in gehoorzaamheid aan Zijn plan: seks met de geestelijke betekenis van éénwording, ziende op Christus en Zijn bruid. 

6. Vermaning behoedt voor verbondsbreuk en dood

Spreuken 5:20-23
20. Waarom zou je, mijn zoon, ronddolen bij een vreemde vrouw, de boezem van die onbekende omarmen?
21. Want de wegen van een man zijn vóór de ogen van de HEERE, Hij weegt al zijn sporen.
22. Zijn ongerechtigheden nemen de goddeloze gevangen: met de banden van zijn zonde wordt hij vastgehouden.
23. Híj zal sterven omdat er geen vermaning was, door zijn grote dwaasheid zal hij verdwalen.

Waarom zou je, mijn zoon, ronddolen bij een vreemde vrouw....... Je denkt geluk en genot te vinden, maar ik heb je gewaarschuwd, je vindt alleen maar ellende. En als  je er niet mee breekt betekent het je dood. Het omarmen van de boezem van zo'n onbekende mag dan even een vorm van bevrediging geven, maar daarna beschuldigt je hart je van ontrouw jegens je eigen vrouw.

Want de wegen van een man zijn vóór de ogen van de HEERE,........  ook David wist dat........ "Waar kan ik Uw Geest ontgaan, waar Uw aangezicht ontvluchten?" Psalm 139:7. Je hiervan bewust zijn kan je weerhouden om datgene te doen wat tegen Gods geboden ingaat.  Hij weegt al zijn sporen......... als hier gesproken wordt over 'sporen' dan zou dat kunnen betekenen dat een man er al een gewoonte van heeft gemaakt om naar zijn minnares te gaan. 

Zijn ongerechtigheden nemen de goddeloze gevangen....... hoe verder je komt op de weg van ontrouw, hoe meer satan je aan zich bindt en je losmaakt van God. Daarom, breek ermee als het nog kan, want het is satans bedoeling om je verloren te doen gaan. 

Op een gegeven moment geeft God iemand over aan satan (Rom. 1:24; 1 Kor. 5:5). Dan is het te laat.  Laten we Zedekia eens als voorbeeld nemen. Ook hij ging een verbond voor Gods aangezicht aan met koning Nebukadnezar van Babel. Maar zijn einde was dat hij gevangen werd in Gods vangnet, onder verschrikkelijke omstandigheden blind naar Babel werd gevoerd, om daar te sterven.

Ezechiël 17:18-20
17. Hij heeft de eed veracht door het verbond te verbreken, en zie, hij had zijn hand erop gegeven! Nu hij dit alles gedaan heeft, zal hij niet ontkomen.
19. Daarom, zo zegt de Heere HEERE: Zo waar Ik leef, voorwaar, Ik zal Mijn eed die hij veracht heeft en Mijn verbond dat hij verbroken heeft, op zijn hoofd doen neerkomen!
20. Ik zal Mijn net over hem uitspreiden, zodat hij in Mijn vangnet gevangen raakt. Ik zal hem naar Babel brengen en daar met hem een rechtszaak voeren over zijn trouwbreuk, die hij tegenover Mij gepleegd heeft.

Híj zal sterven omdat er geen vermaning  was........ zo zie je maar welke verantwoordelijkheid we ten opzichte van elkaar hebben. In Ezechiël 3:18, 19 lezen we dat Ezechiël verantwoordelijk is voor het waarschuwen van zondaars. Dit heeft ons ook wel wat te zeggen. Maar dat is niet zo eenvoudig. Mensen horen nu éénmaal liever vleiende woorden dan een waarschuwing. Maar daardoor moeten we ons niet laten weerhouden. In het geval van het hierboven vermelde voorbeeld van Zedekia werd de profeet Jeremia in een put gegooid omdat hij Zedekia voortdurend waarschuwde. Dat lezen we in Jeremia 38. Niet iedereen staat open voor vermaning, hoewel het bedoeld moet zijn tot iemands behoud. Ook daarbij moet liefde de drijfveer zijn, maar dat neemt niet weg dat er wel eens strenge taal moet worden gesproken. Het is goed als een vader (of moeder) dat preventief doet door middel van onderwijs aan de kinderen, zoals Salomo.  

door zijn grote dwaasheid zal hij verdwalen..... deze laatste zin van het hoofdstuk begon met "hij - de overspeler - zal sterven." Hier is sprake van verdwalen. Maar beide uitdrukkingen laten zien dat iemand het doel van het leven gemist heeft en een spoor van verdriet achter zich laat.

In dit hoofdstuk enkele zinnen en een plaatje overgenomen van de  Bijbelvertaling van Hillie Snoeijer (Leef je geloof)

Ida