English & other laguages: click here!

Deuteronomium 16:18-21:9 Shoftim (=rechters)

Deze Parasha geeft ons de noodzakelijke regeling voor het leidinggeven en besturen waardoor de Thora-nalevende natie van Israël in het Beloofde Land met succes tot bloei kan komen.

Het behandelt de vier belangrijke soorten menselijke autoriteiten:

rechters, koningen, priesters, en profeten.

Eerst worden de rechters en de ambtenaren vermeld:

Deuteronomium 16:18 Gij zult rechters aanstellen en ambtenaren in al uw poorten, die YAHWEH  uw Elohim u geeft overeenkomstig uw stammen, en zij zullen het volk beoordelen (shaphat ) met rechtvaardig (tzadek ) oordeel (mishpat -).

Zowel de rechters als de ambtenaren moeten door de mensen worden benoemd. Het zijn de rechters die het oordeel vellen en de ambtenaren die verantwoordelijk zijn om erop toe te zien dat het oordeel aanvaard en volgens de instructies van de rechter uitgevoerd wordt. De oordelen die de rechters vellen zijn aan de THORA onderworpen. De ambtenaren zijn als politie wiens plicht het is de oordelen uit te uitvoeren.

Individueel, zijn wij in onze eigen relaties soms zelf zowel rechter als ambtenaar aan het spelen. Als iemand iets doet of zegt dat wij ervaren als tegen ons gericht, zijn wij geneigd om onmiddellijk een oordeel (mishpat) tegen hen te vellen en in actie te komen. In plaats daarvan zouden wij moeten kalmeren en een “rechtvaardig oordeel” overwegen (Deut. 16:18 -tzadek mishpat -). Yeshua had hierover iets te zeggen toen Hij tot een vijandige menigte sprak:

Johannes 7:24 Oordeel (shaphat - ) niet naar wat voor ogen is, maar vel een rechtvaardig oordeel (tzadek mishpat - ).

Yeshua wees ook op de betekenis van het rechtvaardig oordeel: de manier waarop wij anderen beoordelen wordt ook de manier waarop wij zelf worden beoordeeld:

Mattheüs 7:2want met het oordeel (mishpat - ) waarmee u oordeelt (shaphat - ), zult uzelf geoordeeld (shaphat - ) worden; en met welke maat u meet, zal er bij u ook gemeten worden.

2 Thessalonicenzen 2:8 En dan zal de wetteloze geopenbaard worden. De Heere zal hem verteren door de Geest van Zijn mond en hem tenietdoen door de verschijning bij Zijn komst;

 

Rechterlijke dwalingen kunnen in elk rechtssysteem voorkomen.

 

De Bijbel zegt: „Gerechtigheid — gerechtigheid moet u najagen”. Deuteronomium 16:20. Doe je uiterste best om rechtvaardig te zijn. Dan zal het goed met jullie gaan en zullen jullie het land bezitten dat de Heer jullie gaat geven. Als rechters zich aan dat gebod houden, hebben burgers daar voordeel van. Gods Wet gaf het oude Israël een rechtssysteem dat gebaseerd was op onpartijdigheid en rechtvaardigheid.

Laten we die Wet eens onder de loep nemen en ontdekken dat al Gods wegen gerechtigheid zijn, zoals de Bijbel zegt in:

Deuteronomium 32:4 Hij is de rots, Wiens werk volmaakt is, want al Zijn wegen zijn een en al recht. God is waarheid en geen onrecht; rechtvaardig en waarachtig is Hij.

 

WIJZE EN BELEIDVOLLE EN ERVAREN” RECHTERS

Het is in het belang van het volk dat rechters bekwaam, rechtvaardig en niet corrupt zijn. Gods Wet voor Israël kende veel waarde toe aan zulke rechters. Toen de Israëlieten nog maar net aan hun tocht door de woestijn begonnen waren, kreeg Mozes de raad: „Gijzelf dient uit heel het volk bekwame mannen te kiezen, die God vrezen, betrouwbare mannen, die onrechtvaardige winst haten.” Exodus 18:21

 Zulke mannen zouden als rechter optreden. 

Maar je moet ook uit het volk een groep verstandige mannen uitzoeken. Ze moeten diep ontzag voor God hebben. Het moeten betrouwbare mannen zijn die zich niet laten omkopen. Van hen maak je leiders over duizend, over honderd, over vijftig en over tien mannen. Veertig jaar later benadrukte hij opnieuw het belang van „wijze en beleidvolle en ervaren mannen” om recht te spreken voor het volk

Herziene Statenvertaling

Deuteronomium 1:13 Geef voor uzelf, ingedeeld naar uw stammen, wijze, verstandige, ervaren mannen, dan zal ik hen tot hoofd over u aanstellen. 14. Toen antwoordde u mij en zei: De zaak die u hebt gezegd te doen, is goed.
15. Dus nam ik uw stamhoofden, wijze en ervaren mannen, en stelde hen tot hoofd over u aan, leiders over duizend, leiders over honderd, leiders over vijftig en leiders over tien, en beambten voor uw stammen.
16. Ook beval ik in die tijd uw rechters: Luister naar de geschillen tussen uw broeders, en oordeel rechtvaardig tussen een man, zijn broeder en de vreemdeling die bij hem is. 17. U mag niet partijdig zijn in de rechtspraak: zowel de kleine als de grote moet u aanhoren. U mag voor niemand bevreesd zijn, want de rechtspraak behoort aan God. Maar de zaak die voor u te moeilijk is, moet u bij mij brengen en ik zal die aanhoren.

Basisbijbel

Deuteronomium 1:13 Kies daarom uit jullie stammen verstandige, wijze en ervaren mannen uit. Dan zal ik hen als leiders benoemen.’ 14 Jullie antwoordden: ‘Dat is goed.’ 15 Toen nam ik de leiders van jullie stammen: wijze en ervaren mannen. Hen benoemde ik als leiders over duizend, honderd, vijftig, en tien mensen. Ook wees ik mannen aan die rechters voor de stammen zouden zijn. 16 Ik gaf hun de opdracht: ‘Jullie moeten de mensen helpen met hun problemen en rechtvaardig over hen rechtspreken. Het maakt niet uit of het om Israëlieten gaat of om de vreemdelingen die bij jullie wonen. 17 Als jullie rechtspreken, mag het voor jullie niet uit maken of iemand rijk is of arm. En wees voor niemand bang. Want jullie spreken recht namens God. Maar als een rechtszaak voor jullie te moeilijk is, moeten jullie daarmee naar mij toe komen. Dan zal ik ernaar luisteren.’

Eeuwen later gaf koning Josafat van Juda deze instructie aan de rechters:

Herziene Statenvertaling

2 Kronieken 19:6 Hij zei tegen de rechters: Let op wat u doet, want u oordeelt niet voor een mens, maar voor de HEERE. Hij is bij u als u rechtspreekt.
7. Nu dan, laat grote vrees voor de HEERE over u komen; neem uw plichten waar, en doe ze, want bij de HEERE, onze God, is geen onrecht, geen partijdigheid of aanneming van geschenken.

Basisbijbel

2 Kronieken 19: 6 Hij zei tegen hen: "Bedenk goed wat jullie doen: jullie moeten namens God rechtspreken over de mensen. Hij is erbij als jullie rechtspreken. 7 Heb dus ontzag voor de Heer. Wees eerlijk en rechtvaardig. Want de Heer is rechtvaardig. Voor Hem maakt het niet uit of iemand belangrijk is of niet. Ook laat Hij zich door niemand omkopen."  

De koning herinnerde de rechters er dus aan dat als ze zich bij hun uitspraken lieten leiden door vooroordeel of hebzucht, God ze verantwoordelijk zou houden voor de eventuele gevolgen. Als de rechters van Israël zich aan die hoge normen hielden, voelde het volk zich veilig en geborgen. Verder voorzag Gods Wet in een aantal principes die rechters hielpen om zelfs in moeilijke zaken rechtvaardige uitspraken te doen. Wat zijn een paar van die principes?

 

PRINCIPES VOOR EEN RECHTVAARDIGE UITSPRAAK

Hoewel rechters wijze en bekwame mannen moesten zijn, mochten ze bij hun oordeel niet zomaar op hun eigen talent of inzicht vertrouwen. JHWH, God, gaf ze principes of richtlijnen die hen zouden helpen om tot de juiste uitspraak te komen. Hier volgen enkele van die richtlijnen.

 

DOE GRONDIG ONDERZOEK

God gaf Israëlitische rechters via Mozes de instructie bij het afnemen van een verhoor inzake geschillen ‘Jullie moeten de mensen helpen met hun problemen en rechtvaardig over hen rechtspreken. Het maakt niet uit of het om Israëlieten gaat of om de vreemdelingen die bij jullie wonen. Deuteronomium 1:16

Rechters kunnen alleen een rechtvaardig vonnis vellen als ze alle feiten kennen. Daarom zei God tegen degenen die rechtszaken behandelden: „Gij [moet] een onderzoek instellen en navorsen en grondig navraag doen.” Bij een strafzaak moesten rechters tot op de bodem uitzoeken of de aanklacht waar was voordat de zaak verder werd behandeld.

Deuteronomium 13:14 Dan moeten jullie dat goed onderzoeken en nagaan of het waar is. Als blijkt dat het waar is en er inderdaad zoiets vreselijks is gebeurd.

Deuteronomium 17:4-5 Als jullie zoiets horen, moeten jullie goed nagaan of het waar is. Als blijkt dat zoiets verschrikkelijks inderdaad in Israël gebeurt, moeten jullie de man of vrouw die dit heeft gedaan, naar de poort brengen. Daar moeten jullie hem met stenen doodgooien.

 

VERHOOR GETUIGEN

Getuigenverklaringen waren van cruciaal belang voor een onderzoek. Gods Wet schreef voor:

Deuteronomium 19:15 Eén enkele getuige mag tegen niemand opstaan met betrekking tot enige ongerechtigheid of tot enige zonde, bij elke zonde die men ook zou kunnen doen. Op de verklaring van twee getuigen of op de verklaring van drie getuigen staat de zaak vast.

Jullie mogen niemand veroordelen als er maar één persoon is die hem beschuldigt. Dat mag alleen als twee of drie mensen hetzelfde kunnen vertellen over wat er is gebeurd. Getuigen kregen het gebod:

Herziene Statenvertaling
Exodus 23:1 U mag geen vals gerucht verspreiden, en u mag een schuldige niet uw hand reiken door een misdadige getuige te zijn.

Groot Nieuws Bijbel

Exodus 23:1 Verspreid geen valse geruchten. Steun nooit de schuldige door een vals getuigenis

Basisbijbel

Exodus 23:1 Je mag geen dingen rondvertellen over andere mensen die niet waar zijn. Doe niet mee met slechte mensen zodat iemand die schuldig is, wordt vrijgesproken, of iemand die onschuldig is, wordt veroordeeld.


VEREIS EERLIJKHEID VAN DE GETUIGEN

De straf op meineed vormde voor alle betrokkenen een krachtige waarschuwing. De Wet zei:

Herziene Statenvertaling

Deuteronomium 19:18-19 "De rechters moeten de zaak goed onderzoeken. En zie, is de getuige een valse getuige, heeft hij vals getuigd tegen zijn broeder, dan moet u met hem doen zoals hij met zijn broeder dacht te doen. Zo moet u het kwaad uit uw midden wegdoen."

Basisbijbel

Deuteronomium 19:18-19 Dan moeten de rechters de zaak goed uitzoeken. Als blijkt dat de man de ander inderdaad expres beschuldigd heeft van iets wat niet waar is,dan moeten jullie hem de straf geven die hij de ander had willen geven. Zo moeten jullie het kwaad uit Israël wegdoen.

 

Dus als een man tijdens een rechtszaak loog om een erfenis te krijgen die aan een ander toebehoorde, zou hij als straf de waarde daarvan moeten betalen. En als hij loog om iemand die onschuldig was ter dood te laten brengen, zou hij zijn eigen leven kwijtraken. Die richtlijn was een krachtige motivatie om de waarheid te spreken.

 

OORDEEL ONPARTIJDIG

Zodra de rechters alle beschikbare bewijzen hadden, wogen ze die zorgvuldig af om tot een vonnis te komen. Daarbij was het volgende aspect van Gods Wet bijzonder belangrijk:

Herziene statenvertaling

Leviticus 19:15 U mag geen onrecht doen in de rechtspraak, u mag geen partij trekken voor de arme en de aanzienlijke niet voortrekken. Op rechtvaardige wijze moet u uw naaste oordelen.

Basisbijbel

Leviticus 19:15 Jullie rechters moeten rechtvaardig zijn. Ze mogen arme mensen niet voortrekken, maar rijke mensen ook niet. Ze moeten over iedereen op een rechtvaardige manier rechtspreken.

Rechters moesten een zaak altijd op zichzelf beoordelen, niet op basis van het uiterlijk of de maatschappelijke status van de betrokkenen.

Deze principes, die eeuwen geleden in Gods Wet voor Israël werden opgeschreven, kunnen nog steeds nuttig zijn in rechtszaken. Als ze worden gevolgd, kunnen procedurefouten en rechterlijke dwalingen voorkomen worden. 

Psalm 119:142

Uw gerechtigheid is een gerechtigheid voor eeuwig
en Uw wet is waarachtig.

WAT GERECHTIGHEID VOOR HET VOLK BETEKENDE

Mozes stelde de Israëlieten de vraag:

Herziene statenvertaling:

Deuteronomium 4:8 En welk groot volk is er dat zulke rechtvaardige verordeningen en bepalingen heeft als heel deze wet, die ik u heden voorhoud?

Basisbijbel

Deuteronomium 4:8  En welk volk, hoe groot ook, heeft wetten en regels zo rechtvaardig als het onderricht dat ik u nu geef? 

Er was inderdaad geen ander volk dat zo’n rechtvaardige wet had. Onder de regering van koning Salomo, die in zijn beginjaren JHWH’s wet probeerde te handhaven, woonden de Israëlieten „in zekerheid” en kenden ze vrede en voorspoed, „terwijl zij aten en dronken en zich verheugden”

Herziene statenvertaling

1 Koningen 4:20-21 Juda en Israël waren met velen, zo talrijk als het zand dat aan de zee is. Zij aten en dronken en waren blij. Salomo heerste over alle koninkrijken van de rivier de Eufraat tot het land van de Filistijnen en tot aan de grens van Egypte. Zij brachten geschenken en dienden Salomo al de dagen van zijn leven.

Basisbijbel

1 Koningen 4:20-21 De Judeeërs en Israëlieten waren zo ontelbaar als het zand langs de zee. Ze hadden voorspoed en waren gelukkig. Salomo heerste over alle landen vanaf de Rivier de Eufraat tot aan het land van de Filistijnen en tot aan de grens van Egypte. Ze betaalden hem belasting en dienden hem, zijn leven lang.

Jammer genoeg verwierpen de Israëlieten God's Woord. Via de profeet Jeremia verklaarde God:

Zie, zij hebben het woord van de HEERE verworpen, wat voor wijsheid zouden zij dan hebben? Jeremia 8:9b

Herziene Statenvertaling

Jeremia 8:9 De wijzen zullen beschaamd staan,
ontsteld zijn en gevangen worden.
Zie, zij hebben het woord van de HEERE verworpen,
wat voor wijsheid zouden zij dan hebben?

Basisbijbel

Jeremia 8:9 De wijze mensen zullen voor schut staan. Ze hebben niet willen luisteren naar wat Ik heb gezegd. Ze hebben leugens geloofd. Wat voor wijsheid hebben ze dan? 

 

Het gevolg was dat Jeruzalem een „stad vol bloedschuld” werd waar veel gruwelijke dingen gebeurden. De stad werd uiteindelijk verwoest en lag zeventig jaar verlaten.

Herziene statenvertaling

Ezechiël 22:2 En u, mensenkind, wilt u berechten, wilt u de bloedstad berechten? Dan moet u haar al haar gruweldaden bekendmaken.

Basisbijbel

 Ezechiël 22:2 "Mensenzoon, wil jij hun rechter zijn? Wil jij rechtspreken over Jeruzalem, die bloedstad? Vertel dan aan de bewoners van Jeruzalem wat ze voor vreselijke dingen doen.

Jeremia 25:11 Dan zal heel dit land worden tot een puinhoop, tot een verschrikking. Deze volken zullen de koning van Babel zeventig jaar dienen.

Jeremia 25:11 Het hele land zal veranderen in een wildernis. Iedereen die het ziet, zal geschokt zijn. Deze volken zullen de koning van Babel 70 jaar dienen. 

De profeet Jesaja maakte een moeilijke periode van Israëls geschiedenis mee. Terugkijkend op wat hij tijdens zijn leven had zien gebeuren, werd hij ertoe bewogen een belangrijke waarheid over JHWH en zijn Wet bekend te maken:

Herziene statenvertaling

Jesaja 26:9 Met heel mijn ziel verlang ik naar U in de nacht,
ja, met mijn geest diep in mij zoek ik U ernstig.
Want wanneer Uw oordelen over de aarde komen,
leren de bewoners van de wereld wat gerechtigheid is.

Basisbijbel

 's Nachts verlang ik met mijn hele hart naar U. Vanuit het diepst van mijn hart verlang ik naar U. Want als U de aarde straft, leren de mensen wat rechtvaardigheid is.

Het moet Jesaja blij hebben gemaakt dat hij de volgende profetie van God over de regering van de Messiaanse Koning, Yeshua de Messias, mocht opschrijven:

Herziene statenvertaling

Jesaja 11:3 Zijn ruiken zal zijn in de vreze des HEEREN.
Hij zal niet oordelen naar wat Zijn ogen zien en Hij zal niet vonnissen naar wat Zijn oren horen. 4. Hij zal de armen recht doen in gerechtigheid en de zachtmoedigen van het land zal Hij met rechtvaardigheid vonnissen.
Maar Hij zal de aarde slaan met de roede van Zijn mond
en met de adem van Zijn lippen zal Hij de goddeloze doden.

Basisbijbel

Jesaja 11:3 Hij zal diep ontzag voor God hebben en daarvan genieten. Hij zal niet oordelen op grond van wat Hij ziet of van anderen hoort. 4 Hij zal rechtvaardig zijn voor arme en bescheiden mensen. Maar voor de mensen die zich niets van God aantrekken, zal zijn oordeel zijn als een zweepslag. Hij zal hem die zich niets van hem aantrekt, zonder moeite doden. Hij blaast hem weg.

Wat een geweldig vooruitzicht voor iedereen die onderdaan zal worden van Gods Koninkrijk onder leiding van de Messiaanse Koning! 

Mattheüs 6:10 Uw Koninkrijk kome. Uw wil geschiede, zoals in de hemel zo ook op de aarde.

 

GAF GODS WET EEN VRIJBRIEF VOOR WRAAK?

De Bijbelse uitdrukking „oog voor oog, tand voor tand” heeft tot veel onenigheid geleid: 

Exodus 21:24 oog voor oog, tand voor tand, hand voor hand, voet voor voet.

Sommige mensen zien deze woorden van God als een vrijbrief voor wraak. Maar zo’n uitleg staat lijnrecht tegenover Gods gebod: 

Herziene statenvertaling

Leviticus 19:18 U mag geen wraak nemen of een wrok koesteren tegen uw volksgenoten, maar u moet uw naaste liefhebben als uzelf. Ik ben de HEERE.

Basisbijbel

Leviticus 19:18  Jullie mogen niet zelf wraak nemen en niemand van je volk haten. Maar jullie moeten van de andere mensen net zo veel houden als van jezelf. Ik ben de Heer.

In Exodus 21:22 wordt de volgende situatie geschetst:

Twee mannen zijn aan het vechten, en één van hen raakt een zwangere vrouw, waardoor haar kind te vroeg geboren wordt. Als de moeder en het kind het overleefden, mocht de man van de verwonde vrouw niets terugdoen.

In plaats daarvan moest de dader een schadevergoeding betalen, waarvan de hoogte bepaald mocht worden door de man van de vrouw.

De dader moest die boete „door tussenkomst van de rechters geven”. Met andere woorden, het waren de rechters die de dader een boete lieten betalen. Als de vrouw of het kind aan de verwondingen stierf, zouden die rechters de dader ter dood laten brengen.

In dat geval pasten de rechters, en niet het slachtoffer, het principe „leven voor leven, oog voor oog, tand voor tand” toe (Exodus 21:23,24). Maar als ze zelf ook sterft, moet de dader het volgende betalen:

Exodus 21:23,24 Maar als er wel dodelijk letsel is, moet u geven leven voor leven, oog voor oog, tand voor tand, hand voor hand, voet voor voet

Rechters werden er door dat principe aan herinnerd dat een straf niet te zwaar maar ook niet te licht mocht zijn. De Bijbelgeleerde Richard Elliott Friedman zegt: „Het basisprincipe lijkt te zijn dat de straf in verhouding moet staan tot het misdrijf en nooit te zwaar mag zijn.” 

Hoe is dan het idee ontstaan dat Gods Wet daden van wraak goedkeurde? Het is interessant wat Yeshua in Mattheüs zegt:

„U hebt gehoord dat er gezegd is: Oog voor oog en tand voor tand. Ik zeg u echter dat u geen weerstand moet bieden aan de boze; maar wie u op de rechterwang slaat, keer hem ook de andere toe;.” Mattheüs 5:38-39

Blijkbaar hadden sommige religieuze leiders in de tijd van Yeshua de woorden in Exodus 21:23,24 in hun mondelinge wet opgenomen en uitgelegd als rechtvaardiging voor persoonlijke wraak. Maar Yeshua maakte duidelijk dat die leer niet door Gods Wet voor Israël ondersteund werd. 
Exodus 21:23,24 Maar als er wel dodelijk letsel is, moet u geven leven voor leven, oog voor oog, tand voor tand, hand voor hand, voet voor voet.

Yeshua zegt ook duidelijk "U hebt gehoord dat er gezegd is", in tegenstelling tot Zijn gewoonte om te zeggen "er staat geschreven". 

 

WAAR KOMT DE UITDRUKKING; 'OOG OM OOG EN TAND OM TAND,' VANDAAN?

Bladeren wij daarvoor naar de Thora, Exodus hoofdstuk 21, waar we lezen over de bescherming van de slaven en de bescherming van het leven. Zij die de eerste vijf boeken van Mozes bestuderen (Thora) zullen ontdekken dat Vaders barmhartigheid in iedere geschiedenis, inzetting en gebod schittert. Hij zoekt ons leven, de zegen en de vrede. Zij die afwijken van Zijn heilige wetten, dragen het oordeel, de vloek en de dood.